خبرگزاري مهر - گروه دين و انديشه : دكتر شهرام پازوكي در پيشگفتار كتاب نگاشته است : " فكر جمع آوري مقالات ترجمه شده هانري كربن به زبان فارسي در جريان برگزاري همايش بزرگداشت يك صدمين سال تولد وي در آذر 82 در محل موسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران به ذهن نگارنده خطور كرد و از آقاي محمد امين شاهجويي كه در آن ايام در برگزاري همايش و تدوين مقالات با نگارنده همكاري كردند خواهش كردم كه اين مقالات را جمع آوري كنند و ايشان از طريق مراجعه به كتابخانه هاي مختلف به گردآوري تعداد زيادي از آنها مشغول شدند. كتاب حاضر به منظور تحقق اين مهم گردآوري و منتشر شده است ".
اين مجموعه مقالت شامل 15 مقاله است كه عناوين آنها عبارتند از: شكوفايي فلسفه در اسلام از ابن سينا تا ابن رشد، سه فيلسوف آذربايجان، زندگي و شخصيت ملاصدراي شيرازي، ميرداماد يا معلم ثالث، احوال و شخصيت و آثار سيد حيدر آملي، فلسفه قديم ايران و اهميت امروز آن، سه گفتار در باب تاريخ معنويت در ايران، تاويل قرآن و حكمت معنوي اسلام، پارادوكسهاي صوفيانه، پيشداوري هايي درباره تشيع، درباب امام دوازدهم، تحليلي از آيين جوانمردان، خانعه كعبه و راز معنوي آن از نظر قاضي سعيد قمي، يزدان شناخت تنزيهي همچون پادزهري براي نهيليسم، اشارات مقدمه حكمت الاشراق سهروردي.
هانري كربن، برجسته ترين مفسر غربي حكمت معنوي و فلسفه اسلامي ايران در چهاردهم آوريل 1903 در پاريس متولد شد. او در يك خانواده معتقد كاتوليك فرانسوي پرورش يافت. سپس در يك مدرسه عالي علوم مسيحي به تحصيل پرداخت. اما به سبب علاقه خاصي كه به عرفان و حكمت اشراقي داشت، در درون محيطي كه بيشتر به جنبه تشريعي دين و فلسفههاي استدلالي محدود بود، اين علاقه شكوفا نشد. لذا به اشتياق كسب معرفت، توجه خود را به نهضت پروتستان كه در عصر رنسانس، تمايلاتي از حكمت الهي و عرفان در آن موجود بود، معطوف داشت و جهت ادامه تحصيلات رسمي وارد دانشگاه سوربن شد. او در سال 1925 موفق به دريافت ليسانس فلسفه از آن دانشگاه شد و در سال 1926 پاياننامه عالي فلسفه و در 1928 ديپلم مدرسه تتبعات عاليه دانشگاه پاريس و در سال 1929 ديپلم مدرسه السنه شرقيه پاريس را به دست آورد. كربن علاوه بر تسلط كامل بر فلسفه غربي و زبانهاي كلاسيك اروپايي، با عربي و فارسي نيز كاملا آشنا شد و حتي زبان پهلوي را فراگرفت.
كربن از يك طرف تحت تعليم اتين ژيلسون، بزرگ ترين صاحبنظر در فلسفه قرون وسطاي اروپايي در دوران اخير، با ميراث غني فكري قرون وسطاي غربي آشنا شد و از اين استاد روش تفسير افكار فلسفي را مبتني بر يك متن دقيق كه اتفاقا همانا روش حكماي اسلامي است، آموخت. از سوي ديگر تحت تاثير فلسفه پديدارشناسي ادموند هوسرل و فلسفه وجود مارتين هيدگر قرار گرفت و كتابهاي پديدار شناسي مرگ و مابعدالطبيعه چيست؟ را در اين حوزه به فرانسه ترجمه كرد.
اما آنچه او را از فلسفههاي اروپايي زمانش مستغني ساخت، ورود كربن به عالم فكري و معنوي اسلام و مخصوصا تشيع بود.
كربن مدتي را در محضر لويي ماسينيون، اسلامشناس فرانسوي، به فراگيري تصوف و تشيع و فلسفه اسلامي اشتغال ورزيد. در اين ايام بود كه ماسينيون نسخهاي از كتاب حكمةالاشراق سهروردي را به كربن داد و از او خواست كه اين كتاب را مطالعه كند. همين عمل، حيات فكري شاگرد جوان را بكلي دگرگون كرد و او را به صرافت انداخت تا به شرق سفر كند. او به مدت شش سال كه در استانبول بود، توانست آثار چاپ نشده سهروردي و ديگر حكماي اسلامي را مطالعه كند و توسط روش هلموت ريتر، مستشرق آلماني كه براي تصحيح نسخ عربي و فارسي به وجود آورده بود، اولين مجلد از مجموعه آثار سهروردي را در سال 1945 به طبع رساند. اين اثر كربن باعث شد تا او به عنوان جانشين لويي ماسينيون براي كرسي اسلام شناسي در مدرسه تتبعات عاليه دانشگاه سوربن برگزيده شود.
هانري كربن
در سال 1946 وزارت خارجه فرانسه، كربن را به عنوان رئيس بخش ايران شناسي موسسه ايران و فرانسه برگزيد، و او سلسله انتشاراتي را تحت عنوان "مجموعه كتب ايراني" آغاز كرد. كربن از آن پس، سالي چند ماه به ايران مي آمد و آن چنان شيفته فرهنگ فلسفي و معنوي اين سرزمين شده بود كه حتي پس از بازنشستگي به عنوان استاد محقق در انجمن حكمت و فلسفه ايران به تحقيقات خود مي پرداخت. در اين ايام كربن با شخصيتهايي مانند: استاد سيد كاظم عصار، استاد مهدي الهي قمشه اي، استاد علامه طباطبايي، مرتضي مطهري، بديع الزمان فروزانفر و سيد حسين نصر به مباحثه و تعاملات فلسفي - معنوي پرداخت. وانگهي ورود به عالم فكري ايران، كربن را نه تنها با تشيع و تصوف و فرقه هاي شيعه همچون شيخيه از نزديك آشنا كرد، بلكه او را به مرحله اي جديد از شناخت حكماي الهي هدايت كرد و جهان انديشه متفكراني همچون سيد حيدر آملي، ابن تركه، ميرداماد، ملاصدرا و سبزواري را براي اولين بار بر او مكشوف ساخت.
كربن به مدت بيست سال در اول پاييز به ايران مي آمد و به تدريس در دانشكده ادبيات علوم انساني دانشگاه تهران مي پرداخت و در اواخر پاييز نيز به پاريس باز مي گشت و تدريس خود را در دانشگاه سوربن كه به حكمت و عرفان اسلامي اختصاص داشت ادامه مي داد. كربن ضمن عضويت در بنياد ارانوس، در بسياري از كنفرانسها و مجامع بين المللي فلسفي و علمي توانست حكمت و عرفان اسلامي و ايراني را در معرض توجه برخي از برجسته ترين متفكران جهان قرار دهد. به پاس اين تلاشها از سوي دانشگاه تهران و فردوسي مشهد به كربن دكتراي افتخاري اعطا شد. هانري كربن سرانجام در هفتم اكتبر 1978 در پاريس درگذشت.
ميراث هانري كربن اهميت ويژه اي دارد، نه فقط به سبب فهم بخشي از تفكر اسلامي، بلكه به سبب اينكه باعث شد مردم غرب با معنويتي فراموش شده يا سركوب شده كه مشترك بين همه اديان صاحب كتاب است، آشتي كنند. مومنان مي خواهند با درك پيام وحي، مفهوم حيات را دريابند اما پيام الهي را فقط تا حدي مي فهمند كه خودشان را در حكم موضوعات متعالي گشوده باشند.
از مجموعه آثار هانري كربن، پنج اثر به فارسي ترجمه شده كه عبارتند از : 1- ارض ملكوت و كالبد انسان در روز رستاخيز، ترجمه ضياء ادين دهشيري؛ 2- انسان نوراني در تصوف ايراني، ترجمه فرامرز جواهري نيا؛ 3- تاريخ فلسفه اسلامي، جواد طباطبايي ؛ 4- روابط حكمت اشراق و فلسفه ايران باستان، ترجمه سيد احمد فرديد و عبدالحميد گلشن؛ 5- فلسفه ايراني و فلسفه تطبيقي، جواد طباطبايي .
آثاري نيز در تجليل و تحليل آراء اين انديشمند بزرگ به فارسي تاليف شده كه عبارتند از:1- در احوال و انديشه هانري كربن ؛ 2- جشن نامه هانري كربن؛ 3- هانري كربن: آفاق تفكر معنوي در اسلام ايراني.
نظر شما